امام علی علیه السلام
ـ في صِفَةِ أهلِ الدُّنيا ـ: قَد خَرَقَتِ الشَّهَواتُ عَقلَهُ، و أماتَتِ الدُّنيا قَلبَهُ... لا يَنزَجِرُ مِن اللّهِ بزاجِرٍ و لا يَتَّعِظُ مِنهُ بواعِظٍ.
ـ در وصف دنيا پرست ـفرمود : شهوتها عقل او را متلاشى كرده و دنيا دلش را ميرانده است.... نه نهى و بازداشتهاى خدا او را باز مىدارد و نه اندرزهايش او را سود مىدهد.
نهج البلاغة : الخطبة 109.
چکیده : تأثیر عمیق مستحبات در جهتدهی فرهنگ دینی جامعه و حفظ ایمان و ارزشهای الهی بر کسی پوشیده نیست؛ اما برخی، در کمرنگکردن احکام ترجیحی اسلام به بهانه الزامینبودن آن گام برداشتهاند. نوشته حاضر تلاش دارد از راه آیات، روایات و ...
نویسنده :
چکیده : ماجرای خطبه پیامبر اکرم در غدیر خم در حجه الوداع، از مهمترین شواهدی است که به ولایت و وصایت علی(ع) دلالت دارد و علی(ع) در مواضع مختلف بدان استشهاد کردهاند. یکی از این موارد در نهج البلاغه و در حکمت ...
چکیده : وجود احادیث جعلی در بین روایات رسول خدا۹ و ائمههدی: واقعیتی غیر قابل انکار است. در این نوشتار دربارۀ آغاز جعل حدیث، کیفیت حدیث جعلی، معیار بازشناسی روایات ساختگی عمدی از غیر عمدی و وجود روایات جعلی در کتب معتبر ...
چکیده : زنان در بیان ناتوان بوده و عورت هستند، پس در مقابل ناتوانی کلام آنان سکوت کنید و عورتبودنشان را با مستقرکردن در خانهها بپوشانید. روایت مزبور در منابع روایی شیعه و اهلسنّت آمده است. «النِّسَاءُ عَی و عَوْرَةٌ فَاسْتُرُوا عِیهُنَّ ...
چکیده : ابوالمفضل شیبانی (م. ۳۸۷ق) از جمله راویان پرکاری است که روایات پرشماری در منابع حدیث و کلام فرق اسلامی دارد و حتی جمعی از بزرگان فریقین او را به حافظبودن میستایند. با وجود این، گاه دخل و تصرفات غیرمتعهدانهای در ...
چکیده : این نوشتار به معناشناسی عبارت«عقل عن الله» در احادیث پرداخته است. به این منظور معنای لغوی «عقل» ارائه و کاربردهایش در ترکیب با حرف جرّ «عن» گردآوری و دستهبندی شده است. بر این پایه، عبارت «عقل عن» در روایات فقهی ...
چکیده : فقهالحدیث در آموزههای اهلبیت(ع) از جایگاه رفیعی برخوردار است؛ بهطوری که فهم یک حدیث را بر نقل هزار حدیث برتر دانستهاند. نگاهی به تاریخ فقهالحدیث نشان میدهد که بحث از فهم و مقصود واقعی کلام معصومان از عصر حضور مورد ...
چکیده : دَروَزه از مفسران اشعری مذهب اهلسنت، بیشتر احادیث منسوب به ائمه: را ساختۀ شیعیان و ناشی از تعصب دانسته و ذیل آیاتی که از نظر شیعه دالّ بر فضیلت اهلبیت :است، نظر شیعیان را مورد مناقشه قرار داده است. دَروَزه ...
چکیده : کتابهای حدیثی از دوره تدوینهای رسمی که در دسترس است، از تبویب برخوردار بودهاند. این مقاله در صدد است با نگاهی تحلیلی و بیرونی به این تبویبها، نخست تعریف و گونهشناسی نسبت بدانها انجام دهد و سپس عوامل مؤثر بر ...
چکیده : از مسائل مهم، تولید علم و ضرورت نظریهپردازی بر مبنای منابع حدیثی است که اساس آن، کشف واقعیت است، نه توصیف و تجویز. سؤال اینکه آیا فقه الحدیث میتواند به تولید علم منجر شود؟ هدف این پژوهش بررسی امکان، مبنا ...
چکیده : روایت «احمرین» از زمرۀ روایاتی است که بهنقل از پیامبر اکرمJ در جوامع حدیثی شیعه و اهلتسنن، البته با تفاوتهایی در عبارات، نقل شده است. در میان تحقیقات شیعی سخنی جامع در تبیین مفهوم روایت یافت نشد. این مقاله سعی ...
چکیده : انقلاب علمی و فرهنگی شیعه، در عصر امامت امام محمدباقر(ع)، با مدیریت آنحضرت و توسط جمعی از شاگردان زبده و نخبه ایشان آغاز شد و جامعه شیعه را از فقر فرهنگی به مرحله شکوفایی و بالندگی رساند. این ...
چکیده : حدیث «لاَ یدْخِلُ أَحَداً الْجَنَّةَ عَمَلُهُ» و روایات هممضمون آن از احادیث مشکل در جوامع روایی اهلسنّت بهشمار میآید. این روایات، بر فضل و رحمت خداوند نسبت به بندگان بدون در نظرگرفتن معصیت و عبادت آنها اشاره دارد. بر اساس ...
چکیده : نگارنده جملۀ «أنا اصغر من ربّی بسنتین» را، ابتدا از جهت گویندۀ آن، و آنگاه از جهت تأویل معنای آن بررسی می کند. از نظر گوینده منابع موجود، گاهی آن را به غیر معصومان که غالباً سران صوفیه اند، و ...
چکیده : در روزگار کلینی کاربست حیل در فقه اسلامی نظریهای شایع و فراگیر است و تقریباً در غالب ابواب فقهی حضور جدی دارد و اعتبار آن نزد جمهور فقیهان مسلّم و قطعی است. از جمله ادله طرفداران نظریه جواز حیل در ...
چکیده : تعامل بهعنوان یک اصطلاح در حوزة زبانشناسی اجتماعی مترادف با رابطة کلامی است که فهم گفتگو در آن مستلزم توجه به عوامل بیرونی و درونی است. ادب راهبردی مرتبط با تعامل است که در آن از وجهة افراد و حفظ ...
چکیده : اظهارنظرهای مختلفی دربارۀ کتاب المستدرک علی الصحیحین حاکم نیشابوری انجام شده است. با بررسی احادیث میتوان پی برد بهترین نظرها این است که در آن احادیث صحیح، حسن و ضعیف وجود دارد و اظهارنظرهای غیر منطقی در رابطه با کتاب، ...
چکیده : حدیث «عشره مبشره» تنها در مصادر روایی اهلسنّت مطرح شده است. سنیان به این حدیث بهعنوان برهانی روشن و متین جهت اثبات حقانیت عشره مبشره و عاریبودن آنان از هرگونه لغزش استناد میکنند. بنابراین، پژوهش در این زمینه بهمنظور کشف ...
چکیده : دیدگاه نفی صفات از ذات اقدس الهی، آموزهای است که امروزه نظریهای شاذّ تلقّی شده و نظریه اثبات صفت و عینیت آن با ذات، به عنوان تفسیر توحید صفاتی، به اهل بیت: نسبت داده میشود. این تحقیق درصدد پیجویی دیدگاه ...
چکیده : این مقاله در مورد ضرورت روزآمدسازی روشهای فهم متون راهبر (متون دینی) است که باید به مقتضای پیشرفت علوم، برداشت ما از متون مقدس هم متناسب و همگام با آن مطرح شود. در این مسیر، میتوان با کمک ابزارهای مختلف ...
چکیده : تبیین مفهوم و نقش امت براساس مجموعه فرمایشات علمی و سیره عملی امام علی(ع) در فرآیند ساخت تمدن اسلامی، نقطه عزیمت این نوشتار است تا وانماید که این نظریه چه ظرفیتهایی در باروری تمدنسازی دارد. سؤال پژوهش این است که ...
چکیده : منابع روایی اهلسنت مملو از روایاتی است که از جهت متن، سند یا هر دو، دچار آسیب شده و اکنون قابل استناد نیستند. انگیزههای جعل احادیث پیامبر(ص) متعدد و بسیارند که یکی از مهمترین آنها انگیزههای فرهنگی بوده؛ چنانکه زمینهساز ...
چکیده : نگارنده در این مقاله ابتدا به تعریف سواد اطلاعاتی و ضرورت و فایدۀ آن در تسریع روند پژوهش و ترویج دانش میپردازد، آنگاه اهداف حدیثپژوهی را در چهار گروه پی میگیرد: تحقیق و تبیین، ترویج و گسترش، دفاع و پاسخگویی، ...
چکیده : حدیث «لن یفلح قوم ولوا أمرهم امرأة» از احادیث تأثیرگذار در فقه مذاهب خمسه و از مسائل مربوط به ولایت و حکومت زنان است. این مقاله با روش توصیفی تحلیلی و با رویکرد تاریخی منابع، به این پرسش پاسخ داده ...
چکیده : نکاتی در بارۀ حدیثی منسوب به امام حسین علیه السلام
چکیده : دانش مشکل الحدیث یکی از شاخه های مهم دانشهای حدیثی است. فهم احادیث مشکل و دستیابی به مراد معصومان، نیازمند ساز و کاری منطقی و علمی است که اولین مرحله آن آگاهی از زمینه های پدید آمدن مشکل و سپس ...
چکیده : نهجالبلاغه بهرغم جایگاه والا در امر بلاغت، مضامین سیاسیـاجتماعی سرشاری دارد؛ ازهمینرو مورد توجه احزاب سیاسی و تشکلهای اجتماعی بوده است. در کنار بهرههای سودمند و بهینه از این اثر، با برداشتهای ناصوابی مواجهیم که برخی گروهها جهت تحقق آمال ...
چکیده : روایات مذمت و مدح شهرها امروزه یکی از بحثبرانگیزترین موضوعات در عرصه حدیثپژوهی است. بررسی و نقد روایات مربوط به شهر ری مسئله این پژوهش میباشد. روایات مربوط به شهر ری در کتابها و پژوهشهای مختلف مورد استفاده قرار گرفته، ...
چکیده : یادی از دکتر علی شیخ الاسلامی
چکیده : از عبارات پراستناد و مشهور نهجالبلاغه عباراتی است که به عنوان نامۀ هفتاد و هفتم شناخته میشود. بر پایۀ گزارشهای تاریخی، این متن که خطابش متوجه ابنعباس است، باید توصیهای شفاهی باشد که امام علی(ع) در زمان اعزام او برای ...
