امام علی علیه السلام
الأَمانِيُّ تُعمي أعيُنَ البَصائِرِ .
آرزوها، چشمهاى بصيرت را كور مىكنند .
نهج البلاغة : الحكمة 275
چکیده : روایات تفسیری، به‌مثابه گنجینه‌هایی گران‌بها، نقشی بنیادین در فهم ژرفای معارف قرآن کریم ایفا می‌کنند. با این وجود، تنوع و تکثّر این روایات، در کنار احتمال وجود روایات ضعیف یا جعلی، ضرورت واکاوی دقیق اعتبار منابع و مآخذ آن‌ها را ...
نویسنده :
چکیده : در فهم مراد از آیاتِ حاوی مفاهیم پیچیده و واژگان دشوارفهم، اختلاف‌های جدی بین مفسران وجود دارد. به‌دلیل نقش پیش‌نیازی تفسیر برای ترجمۀ این آیات، ترجمه‌های متنوع و گاه ناسازگار با یکدیگر، در کارنامۀ مترجمان وجود دارد. واکاوی پشتوانۀ تفسیری ...
چکیده : در فرایند تأویل مفاهیم قرآنی، ذهن مفسر صرفاً از روش‌های زبانی یا نقلی استفاده نمی‌کند، بلکه ساختارهای شناختی نیز در شکل‌گیری معنا نقش دارند. با این حال، در مطالعات تفسیری، کمتر به نقش این ساختارهای ذهنی، مانند طرحواره‌های شناختی، توجه ...
چکیده : آیات متشابه قرآن، به دلیل ظرفیت چندمعنایی و پیوند با مباحث کلامی، از مهمترین عرصه‌های بروز چالش‌های روش‌شناختی در تفسیر به شمار می‌آیند. یکی از این چالش‌ها، کاربست غیردقیق روایات تفسیری ذیل این آیات و خلط میان تفسیر، تأویل، بطن، ...
چکیده : هدف از این پژوهش امکان‌سنجی شراب‌خواری پیامبر الهی عیسی در انجیل متّی و سایر منابع کتاب مقدس بوده است. این موضوع به‌عنوان یک تعارض با آموزه‌های قرآن کریم مدنظر بوده است. سؤال اصلی تحقیق که با روش کتابخانه‌ای و با ...
چکیده : مفهوم «ترس» در قرآن کریم، با واژگانی چون «خوف»، «خشیت» و «وجل» بازنمایی شده که هر یک دارای بار معنایی و کاربرد خاص خود در سیاق‌های مختلف است. در نگاه نخست، این واژگان مترادف به نظر می‌رسند، اما تحلیل معنای ...
چکیده : نظرگاه فقیه را در مهمترین مسائل رجالی همچون راوی شناسی، کتاب شناسی رجالی، قواعد رجالی در توثیقات عام و خاص، سند شناسی و نکات رجالی می توان نظریه رجالی وی دانست. پژوهش حاضر با هدف دستیابی به نظریه رجالی آیت ...
چکیده : احادیث بسیاری پیرامون اثبات یا نفی رؤیت خداوند درجوامع حدیثی فریقین روایت شده است که دالّ بر اهمیت این موضوع است. مطابق حدیثی منسوب به پیامبر (ص)، رؤیت خداوند توسط مؤمنان در قیامت امری حتمی است. براین اساس، یکی از ...
چکیده : زبان‌شناسی شناخت‌گرا از روش‌های معنی‌شناسی جدید بوده که به مطالعه علمی زبان می‌پردازد. در این رویکرد، بافت‌زبانی به‌عنوان ابزار شناختی زمینه را برای تسری معانی یک واژه به حوزه‌های مختلف فراهم می‌کند. «مقوله‌بندی» که از آن به «طبقه‌بندی» نیز یاد ...
چکیده : مقاله حاضر با روش توصیفی- تحلیلی به نقش، جایگاه و حدود عقل و نقل در شرح روایات توحیدی اصول کافی در سخنان علامه مجلسی و عملکرد او در استفاده از این دو منبع فهم دین می‌پردازد. روش وی در این ...
چکیده : ماجرای شعرخوانیِ امام هادی علیه‌السلام در مجلس متوکل را برخی محدثان و مورخان گزارش کرده‌اند. مقاله پیشِ‌رو در پی آن است که با ارائه قراین و شواهدی نشان دهد کسی که در مجلس متوکل شعر خوانده، امام علی بن محمد ...
چکیده : هدف این پژوهش، بررسی محتوایی آثار حدیثی و کلامی شیخ صدوق با تمرکز بر مؤلفه‌های عقل‌گرایی در اندیشه و روش وی است. شیخ صدوق به عنوان یکی از برجسته‌ترین محدثان و متکلمان شیعه در قرن چهارم هجری، در آثار خود ...
چکیده : «عاقّ والدین» ترکیبی است که در احادیث اسلامی مذموم دانسته شده است. تفاوت دستور زبان فارسی و عربی و جایگاه والای والدین، سبب رواجِ کاربرد مستقیم این ترکیب در فارسی، به صورت اضافه معنوی به تقدیر لام و به معنای ...
چکیده : در منابع روایی شیعه و اهل‌سنت، گزارشی به نقل از پیامبر(ص) با این مضمون آمده است که: «امتی که من اولین و عیسی(ع) آخرین آن باشد، هلاک نمی‌شود». گونه دیگری از این گزاره، نام مهدی(ع) را نیز به عنوان اوسط ...
چکیده : در این نوشتار، سعی بر آن است نسبت و تعامل باطن و حقیقت وجود فاطمه زهرا علیهاالسلام با حقیقت وجود و باطن «لیلة القدر» مقایسه شود و در محورهای «تعیّن و تعیین اصل وجود» و «هندسه خلقت و شریعت»، بر ...
چکیده : در كتاب كمال الدين و تمام النعمة (باب ۲۸) از محدث جليل القدر «ابو جعفر محمد بن على بن حسن بن بابويه قمى» مشهور به شيخ صدوق (م.۳۸۱هـ) رواياتى درباره لوح حضرت زهرا(س) آمده است كه در آن لوح به ...
چکیده : روش تربيتى به معناى فنون و شيوه هايى است كه اهداف تربيت را به ثمر مى رساند. روش هاى تربيتى فرزندپرورى، فنونى در جهت پرورش و استحكام بخشى شخصيت كودك مى باشد و در هر رويكرد، به واسطه اصول و ...
چکیده : امامت و ولايت در اسلام، از پايه هاى اصلى اعتقاد و زيربناى زندگى سياسى، اجتماعى و فرهنگى به شمار مى آيد. اما ولايت در باور شيعه از جايگاهى خاص و رفيع برخوردار است تا جايى كه از نماز، روزه، حج، ...
چکیده : در روايات بسياری، ائمه اطهار محدث معرفی شده‌اند. اين وصف منحصر به ايشان نيست، بلکه در رواياتی حضرت فاطمه زهرا نيز دارای اين فضيلت شناخته شده اند؛ مجموعه اين گفت وگوها در مصحف فاطمه گرد آمده و در ...
چکیده : فاطمه عليهاالسلام يكى از چهارده مطهّر مورد نظر در آيه شريفه 33 سوره احزاب است كه بر اساس اصطلاح محدثان، قول و فعل و تقرير آن حضرت عليهاالسلام ، حديث محسوب مىشود. گرچه پس از رحلت رسول اللّه صلى الله عليه ...
چکیده : نوشتار حاضر با روش تحليلي- توصيفي، قرآنشناسي حضرت فاطمه سلام الله عليها را در سه حوزه مطرح كرده كه عبارتند از: معرفي قرآن از حيث ماهيت و چيستي (شناخت برون متني) ؛ معرفي جايگاه قرآن از حيث مصدريت براي پالايش ...
چکیده : مصحف فاطمه(س)، سرچشمه جوشان معنويت و دانشها كه از طريق وحى بر او نازل گشته مانند قبر مطهرش رازى است كه در پرده مانده و در اختيار ما خاكيان نيست. به راستى مصحف فاطمه(س) چيست؟ چه زمانى به وجود آمد؟ ...
چکیده : جایگاه ویژه و گستردگی فضایل حضرت فاطمه زهرا(س) در قرآن و احادیث بسیار چشمگیر است. این مقاله با تبیین، تحلیل و نقد دیدگاه های دانشمندان اهل تسنن و شیعه در زمینه حدیث «فاطمه بضعه منی» که به صورت های گوناگون ...
چکیده : عصمت منحصر به پیغمبران و امامان معصوم نیست. معصومان به خاطر تاییدات الهی و اعمال پاک خویش چنان هستند که در عین داشتن قدرت و اختیار برای گناه کردن به سراغ گناه نمی روند با اینکه نه اجباری در این ...
چکیده : فشارهای اجتماعی ناسالم از جمله مسائل مبتلابه انسان هستند که بر اعتقادات، رفتارها و تصمیم گیری های اخلاقی اثر گذار می باشند. نحوه مواجهه با این فشارها در منابع دینی و روایات مورد توجه قرار گرفته است که یکی از ...
چکیده : حدیث از عصر صدور تاکنون در فراز و نشیب های تاریخ، تحولاتی در سند و متن به خود دیده است. پدیده‌هایی همچون تصحیف ها، تقطیع ها، افتادگی ها، گزارش های متفاوت سند و متن در منابع و ... شناسایی هویت ...
چکیده : اعتبارسنجی روایات به روش متاخران بر پایه‌ی توثیقات خاص و عام استوار است. یکی از این توثیقات عمومی «افتاء و عمل به روایات راوی» یا به تعبیری «تلقی به قبول روایات راوی» است. هدف این نوشته بررسی دیدگاه آیت‌الله خویی ...
چکیده : مقتل‌الحسین(ع)خوارزمی در زمره مقاتل تاریخی ـ روایی قرن پنجم و ششم هجری‌است که به‌دلیل مذهب نویسنده، محتوای روایات عاشورایی و تأثیر بر کتب روایی دوران پس از خود قابل توجه‌است. بخشی از گزارشی که خوارزمی از نهضت حسینی نمایانده، برخاسته ...
چکیده : بازسازی کتب مفقود حدیثی شیعه، اگرچه با اتخاذ الگویی نظام‌مند، در اغلب موارد به محتوای یک اثر حدیثیِ مفقود منجر می‌شود، اما گاه به رغم پیاده‌سازی همه مراحل بازسازی، ممکن است ابهام در نقش تألیفی یا انتقالی مؤلِّف، یا ابهام ...
چکیده : مناجات شعبانیه از مهمترین ادعیه شیعه است که محدث قمی در مفاتیح الجنان آن را تا حد امکان تصحیح و گزارش کرده است. اما گزارش وی از برخی خطاها در متن و ضبط حرکات برخی از کلمات مصون نمانده و ...
