درآمدی بر سنت‌های انتقال حدیث: خاستگاه اِسناد و اعتبار آن  2598
درآمدی بر سنت‌های انتقال حدیث: خاستگاه اِسناد و اعتبار آن

اِسناد به‌معنای نام بردن از راویان از سنت‌های ابداعی مسلمانان برای حفظ حدیث است. برخی از خاورشناسان تلاش کرده‌اند اصالت حدیث مسلمانان را مخدوش کرده و به‌ویژه نظام اِسناد را برساخته و خاستگاه آن را ...

مبانی اعتبارسنجی روایات بحارالانوار نزد علامه مجلسی  3309
مبانی اعتبارسنجی روایات بحارالانوار نزد علامه مجلسی

بدون تردید هر پژوهشگری برای بهره‌مندی بهتر از بحارالانوار، بزرگ‌ترین دایره‌المعارف حدیثی شیعه، ناگریز است با پیش‌فرض‌های مؤلفِ آن در اعتبارسنجی روایات آشنا گردد. این پژوهش با روش توصیفی‌تحلیلی نشان می‌دهد علامه مجلسی به پیروی ...

بررسی کاربرد عقل در نقد روایات  2526
بررسی کاربرد عقل در نقد روایات

عقل زیربنای تمام معیارهای نقد حدیث بوده و در نهایت این عقل است که با اعمال معیارهای دیگر بر سند و متن روایت، به صحت یا جعلی بودن آن حکم می‌کند. علاوه‌بر مبنا بودن عقل ...

تحلیل احادیث طینت از منظر فقه‌الحدیث  2574
تحلیل احادیث طینت از منظر فقه‌الحدیث

احادیث طینت از جمله روایات کلامی است که در کتب حدیثی شیعه همچون اصول کافی از شیخ کلینی، التوحید از شیخ صدوق و دیگر منابع معتبر آمده است. باتوجه‌به بحث‌های ریشه‌دار جبر و اختیار بین ...

سعد بن عبدالله و گستره ی فعالیت علمی حوزه حدیثی قم  3807
سعد بن عبدالله و گستره ی فعالیت علمی حوزه حدیثی قم

تمرکز بر راویان هر حوزه در بررسی حوزه های حدیثی و شناخت گرایش نحله های فکـری در دوره های گذشته امری لازم بـه شـمار مـی رود. نگاشـته حاضـر از همـین رو، بـا روش کتابخانـه ای ...

نگرش تاریخی به روایات قرائات اهل‌بیت(ع)  2112
نگرش تاریخی به روایات قرائات اهل‌بیت(ع)

در جوامع حدیثی و تفاسیر شیعی و کتب معاجم قرائات، روایات متعددی وجود دارد که قرائتی را به ائمۀ شیعه به‌ویژه امام صادق(ع) منسوب می‌کند. بیشتر این روایات برگرفته از کتاب القرائات سیّاری است. سیّاری ...

بایسته های فرهنگ کار مطلوب از منظر امیرالمؤمنین علی (علیه السلام)  4235
بایسته های فرهنگ کار مطلوب از منظر امیرالمؤمنین علی (علیه السلام)

کار جوهر انسـان و مایـه سـعادت دنیـوی و اخـروی او اسـت. در اسـلام بـه مقولـه کـار و مؤلفـه های آن، اهمیـت بسـیاری داده شـده اسـت. تعـداد روایـات ذکـر شـده از پیـامبر اکرم(ص) و ائمـه معصـومین(ع) ...

بررسی کارکرد سبب ورود حدیث درتبیین قواعد فقهی  2525
بررسی کارکرد سبب ورود حدیث درتبیین قواعد فقهی

یکی از موضوعات شایان توجه در حوزۀ پژوهش ‏های حدیثی و فقهی، توجه به «سبب ورود حدیث» یا به‌عبارتی، «شأن صدور حدیث» است. سبب ورود حدیث، کارکردها و فواید متعددی دارد که یکی از مهم‌ترین ...

نقد و بررسی روایات اسباب نزول آیات آغازین سوره معارج  3114
نقد و بررسی روایات اسباب نزول آیات آغازین سوره معارج

در کتب تفسیری، علوم قرآنی و اسباب نزول، برای آیات فراوانی، سبب نزول ­هایی گزارش شده است. که باید به ارزیابی سند و محتوای آنها همت گماشت. سبب نزول سوره معارج، موضوع اصلی این نوشتار ...

معرفی جامع حدیثی «الفصول المهمة فی اصول الائمة»  5705
معرفی جامع حدیثی «الفصول المهمة فی اصول الائمة»

چکیده: کتاب «الفصول‌المهمة‌ فی‌ اصول‌الائمة» تألیف شیخ حر عاملی، از جمله جوامع حدیثی مطلقی است که در دوران متأخرین تألیف یافته و 3194 حدیث دارد که از دو مقدمه و پنج بخش تشکیل شده است. ...

شخصیت­ شناسی و منبع­ شناسی قرآنیون  3434
شخصیت­ شناسی و منبع­ شناسی قرآنیون

قرآنیون کسانی هستند که حجیت حدیث را به کلی رد می­ کنند و یا برای احادیث اهمیت لازم را قائل نیستند و تنها قرآن را برای اعتقاد و عمل کافی می ­دانند. در این مقاله ...

تطورات کلام امامیه در مدرسه بغداد  2568
تطورات کلام امامیه در مدرسه بغداد

این اثر در تلاش برای برطرف کردن بخشی از غبار تاریخ کلام امامیه با بررسی جریان ها، شخصیت های تراث و اندیشه های مدرسه کلامی امامیه در بغداد، به تحلیل و تبیین تطورات كلام امامیه ...

مکتب قرآنیون و نقد مدّعای آن در عدم حجیت سنت نبوی  2704
مکتب قرآنیون و نقد مدّعای آن در عدم حجیت سنت نبوی

جریان قرآنیون به قرآن­ بسندگی و انکار نقش سنت در شناخت دین روی آورده، حدیث را فاقد حجیت می­داند و در تبیین احکام به آن بها نمی­ دهد. بعلاوه قرآنیون اندیشه ­هایی را مطرح کرده ...

نقد شیخ محمد سند به مدّعای قرآن­ بسندگی  2417
نقد شیخ محمد سند به مدّعای قرآن­ بسندگی

شیخ محمد سند بحرانی در کتاب «اسلام معیة الثقلین لا اسلام المصحف منسلخاً من الحدیث» مدّعای قرآنیون را در اکتفا به قرآن در فهم دین در ضمن 28 فصل پاسخ می گوید. نگارنده در این ...

حکم عقل به ضرورت تعویل کلام خدا بر بیان حجت­ های خدا  2235
حکم عقل به ضرورت تعویل کلام خدا بر بیان حجت­ های خدا

نگارنده دیدگاه میرزا مهدی اصفهانی در مورد رابطۀ قرآن با مبیّن را بر پایۀ تعویل قرآن بر منفصل توضیح می­ دهد. یعنی اینکه خداوند فهم مرادات کلام خود را به بیان حجت­ هایش وابسته کرده ...

آسیب­ شناسی روش تفسیری دمنهوری در «الهدایة و العرفان فی تفسیر القرآن بالقرآن»  1986
آسیب­ شناسی روش تفسیری دمنهوری در «الهدایة و العرفان فی تفسیر القرآن بالقرآن»

محمد ابوزید دمنهوری که کتاب «الهدایة و العرفان فی تفسیر القرآن بالقرآن» را نوشته، از چهره ­های شاخص قرآنیون در هند است. نگارنده در این مقاله، بر مبنای قرآن و عقل، تفسیر یادشده را از ...

شیوه های مقابله امام صادق(ع) با جریان‌های انحرافی  4183
شیوه های مقابله امام صادق(ع) با جریان‌های انحرافی

امام صادق(ع) بر این نکته واقف بودند که مادامی که حکومت اسلامی از طرف پایگاه های آگاه و متعهد مردمی پشتیبانی نشود، اصلاحات اسلامی محقّق نمی شود. اینجا بود که امام جهت حفظ مکتب و ...

نقدی بر مبانی و یافته ­های احمد صبحی منصور در باب قرآن و سنت  3656
نقدی بر مبانی و یافته ­های احمد صبحی منصور در باب قرآن و سنت

احمد صبحی منصور –که نماد جریان قرآنیون و سنت ستیزی در مصر است – در دو کتاب «القرآن و کفی مصدراً للتشریع الاسلامی» و «الصلاة بین القرآن الکریم و المسلمین» می­ کوشد تا استدلال‌هایی برای ...

جایگاه روایات اهل بیت(ع) در تفسیر ابن ابی حاتم  4336
جایگاه روایات اهل بیت(ع) در تفسیر ابن ابی حاتم

یکی از نمودهای اختلاف میان فریقین، تفاوت تعامل بـا روایـات تفسـیری أهل بیت(ع) است. این پژوهش بر آن است تا میزان رویکرد ابن ابی حاتم را در «تفسیرالقرآن العظیم مسنداً عن الرسول و الصحابه و ...

قلمرو دانشی حجیت خبر واحد  3611
قلمرو دانشی حجیت خبر واحد

احادیث پیامبر(ص) و اهل بیت(ع) در کنار قرآن در معرفت بخشی و ارائه معارف الهی نقشی اساسی دارد. روشن است که همه منقولات و مرویات به لحاظ اعتبار از درجه یکسانی برخوردار نیستند؛ برخی ذاتاً ...

گستره حجیت خبر واحد در آموزه‏ های اعتقادی  4358
گستره حجیت خبر واحد در آموزه‏ های اعتقادی

آموزه‌ها و معارف دین را می‌توان به سه دسته اساسی آموزه‌های بینشی (عقاید)، آموزه‌های ارزشی (اخلاق) و آموزه‌های کنشی (احکام) قابل تقسیم دانست. از آموزه ‏های اعتقادی دین در کنار آموزه ‏های اخلاقی و فقهی، ...

طباطبایی و المیزان (پرسش­ ها و پاسخ­ ها)  1860
طباطبایی و المیزان (پرسش­ ها و پاسخ­ ها)

طباطبایی براى قرآن كريم معناى تنزيلى و تأويلى قائل است و در تفسير الميزان مى ­كوشد با استمداد از سياق و آيات ديگر، معناى تنزيلى را بيان كند. همچنين او ذكر مصاديق ...

نقد رویکرد سلفی‌ها در جرح و تعدیل مذهبی و اعتقادی  3652
نقد رویکرد سلفی‌ها در جرح و تعدیل مذهبی و اعتقادی

اکثر دانشمندان علوم حدیث، در جرح و تعدیل روات تنها به معیارها و اصول متنی و سندی توجه داشته و دارند. ‌آنان برای توثیق و تضعیف معیارهایی چون وثاقت، صداقت، قدرت حفظ و ضبط راوی ...

واکاوی عبارت «لیس منا» در احادیث از نظر محدثان فریقین  6918
واکاوی عبارت «لیس منا» در احادیث از نظر محدثان فریقین

در مصادر اصلی حدیث فریقین روایاتی وجود دارد که معصومان(ع) در آنها از عبارت «لیس منا» (از ما نیست) استفاده کرده‌اند. محدثان فریقین در تفسیر مقصود معصومان(ع) از این تعبیر اختلافاتی دارند. در واقع، معنای ...

اختلاف الحدیث  4072
اختلاف الحدیث

درسنامه ای در راستای آشنایی با پدیده اختلاف و ناسازگاری میان روایات اسلامی

تحلیل ساختار شناسی «بهج الصباغه فی شرح نهج البلاغه»  4210
تحلیل ساختار شناسی «بهج الصباغه فی شرح نهج البلاغه»

شرح بهج الصباغه فی شرح نهج البلاغه اثر علامه مرحوم شیخ محمدتقی شوشتری (م 1374 ﮬ . ق) می‌باشد. این عالم فرزانه که در فقه، رجال و تراجم و حدیث صاحب نظر و دارای ده‌ها ...

بازیابی روایات کتاب «التفسیر» علی بن حمزه بطائنی  3615
بازیابی روایات کتاب «التفسیر» علی بن حمزه بطائنی

از مهم‌ترین ویژگی‌های حدیث شیعه، مکتوب بودن آن است. احادیث اهل‌بیت(ع) از زمان صدور به وسیله اصول و کتب شیعیان به سده‌های بعد منتقل می‌شد، تا اینکه از سوی مؤلفان جوامع حدیثی، به ویژه صاحبان ...

تفسیر «الکشاف» و روش شناسی زمخشری در تحلیل واژگان  3590
تفسیر «الکشاف» و روش شناسی زمخشری در تحلیل واژگان

تفسیر الکشّاف، اثر محمود بن‌عمر زمخشری (م 538 ﮬ . ق) یکی از مهم‌ترین تفاسیر ادبی قرآن کریم است. این کتاب با رویکرد کلامی معتزله و به شیوه اجتهادی نگاشته شده است. بیان نکات بلاغی ...

بازشناسی مسئلۀ امامت در تراث حدیثی امام رضا (علیه السلام)  2359
بازشناسی مسئلۀ امامت در تراث حدیثی امام رضا (علیه السلام)

مسئله‌ی امامت در روایات امام رضا(ع) بسیار زیبا به چشم می‌خورد و این حاکی از اهمیتی است که این موضوع نزد امام(ع) دارد. ایشان با اشاره به صفات و ویژگی‌های امامت، امام را حجت و ...

صفحه از 282
تعداد موارد : 8438